coaching4smart

Model SCARF w coachingu

In Codzienne wpisy o narzędziach w coachingu on 14/07/2014 at 05:00

Model SCARF (tłum. szalik) został odkryty przez Davida Rocka i zakłada wykorzystanie nadrzędnych zasad organizacji mózgu, czyli jak: zminimalizować niebezpieczeństwa i zmaksymalizować nagrody. Okazuje się, że o ile mózg odczyta bodziec jako zagrożenie, pobudzany jest układ limfatyczny, co powoduje ograniczanie zdolności kory przedczaszkowej do planowania i tworzenia. Innymi słowy, jest to związane z negatywnymi emocjami i obawą kary, co będzie najprawdopodobniej postrzegane jako zagrożenie i wywoła reakcję uniknia. Jeśli bodziec jest związany z pozytywnymi emocjami i nagodą, będzie to najprawdopodobniej prowadzić do reakcji działania i tworzenia.  Zakłada się, że mózg ciągle monitoruje otoczenie (około pięć razy na sekundę), co oznacza, że nagrody lub zagrożenia i wywołane nimi stany mają ogromny wpływ na nasze zdolności i relacje. Przy czym odpowiedź zagrożenie jest bardziej intensywna i częstsza, co zmniejsza naszą zdolność do podejmowania decyzji, rozwiązywania problemów i współpracy.

Skrót SCARF pochodzi od pierwszych liter kolejnych kroków tej metody:

  • Status (tłum. status): Nasze względne znaczenie dla innych,
  • Certainty (tłum. pewność): Nasza zdolność przewidzenia przyszłości,
  • Autonomy (tłum. autonomia): Nasze poczucie kontroli nad wydarzeniami,
  • Relatedness (tłum. relacyjność, przynależność): Nasze poczucie bezpieczeństwa w kontakach z innymi,
  • Fairness (sprawiedliwość): Nasza percepcja uczciwej wymiany między ludźmi.

  • Status
Wrażenie potencjalnego lub realnego obniżenia naszego statusu może wywołać poczucie zagrożenia, stąd tak ważne jest racjonalne udzielanie rad, czy odpowiedzi, bądź feedbacku. W rozmowie można zarówno obniżyć, jak i podwyższyć status innej osoby, a co za tym idzie wywołać reakcję zagrożenia (groźby) lub nagrody. Czasem udzielenie rady może wywołać u innej osoby obniżony status. Warto zatem podwyższyć status rozmówcy poprzez uważne słuchanie, zadawanie pytań, akceptację, itp.
  • Certainty
Niepewność wywołuje reakcję, a zatem zużywa energię. Tymczasem mózg człowieka dąży do tego, aby oszczędzać energię. Kiedy działamy z wystarczającą pewnością, nasz mózg wykrywa wzorce, z powodzeniem przewiduje kolejne kroki i działa znacznie bardziej wydajnie . Ale kiedy brakuje nam pewności i nie jesteśmy w stanie przewidzieć, co będzie dalej, mózg musi użyć znacznie więcej energii i przetworzyć doświadczane sytuacje z chwili na chwilę, co jest dla niego znacznym obciążeniem. Ustalenie warunków np. rozmowy na jej początku nie tylko pomaga lepiej trzymać się tematu, ale także pozwala przewidzieć wzorzec dalszych zachowań. Nie należy jednak mylić łagodnej niepewność z nadmierną niepewnością. Łagodna odpowiedź na zagrożenia owszem uwalnia adrenalinę i dopaminę, ale pobudza ciekawość i chęć rozwiązywania problemów. Nadmierna niepewność powoduje u ludzi panikę, przez co ci podejmują złe decyzje. 
  • Autonomy
Autonomia wiąże się z poczuciem kontroli lub możliwością podejmowania decyzji, zwłaszcza wobec potencjalnych czynników niepewności. Sama możliwość wyboru powoduje, że człowiek czuje się dobrze. Czuje się w pewnym stopniu bezpiecznie. Kiedy czujemy się bardziej autonomiczni, jesteśmy znacznie bardziej odporni na stres. Gdy czujemy się mniej niezależni, możemy dostrzec ten sam zestaw okoliczności, w o wiele bardziej stresujący sposób. Autonomia i pewność są ze sobą powiązane. Więcej autonomii daje większe poczucie pewności co do przyszłości. Nawet subtelne postrzeganie autonomii może pomóc, bo nawet tam, gdzie autonomia jest znacznie ograniczone przez struktury organizacyjne, samo postrzeganie autonomii daje dobre rezultaty. Autonomia w takich sytuacjach może być tworzona nawet przez małe gesty.
  • Relatedness
Poczucie przynależności jest kształtowane przez innych. To istotne, czy jesteśmy „w” grupie, czy też „poza” nią. Gdy nowa osoba jest postrzegany jako „inny”, informacja przemieszcza się wzdłuż jego dróg nerwowych i pojawie się niewygodne uczucie, inne niż wywołane przez ludzi, którzy są postrzegani jako podobni do siebie . Gdy ludzie nawiązują mocniejsze połączenia społecznej, ich mózgi zaczynają wydzielać hormon zwany oksytocyną. Ten związek chemiczny jest związany z miłością, zachowaniami matki, podnieceniem seksualnym i hojnością. Taka sytuacja pozwala „rozbrajać” odpowiedź o zagrożeniu i dalej uruchamia sieci neuronowe, które pozwalają nam postrzegać kogoś jako ” podobnego nam „. Tak więc w warunkach interpersonalnej „bliskości” z innymi ważne jest, aby współdziałać w sposób, który wskazuje na występowanie powierzchnych punkty podobieństwa, wzmocnia połączenia społeczne i zwiększa poczucie pokrewieństwa. Proces ten generuje oksytocynę i pozwala naszemu mózgwi sklasyfikować drugą osobę jako „przyjaciela”, a nie „wroga”, co z kolei przyczynia się do pojawienia się poczucia zaufania i empatii .  Jeżeli weźmie się pod uwagę korzyści płynące z zaufania i współpracy to nieformalne inteakcje społeczne, np. wyjście na wspólną kawę w kuchni, nabierają sensu oraz wartości i nie są wcale stratą czasu. 
  • Fairness
Poczucie, że „coś” było niesprawiedliwe generuje silny odzew w mózgu, wzbudza wrogość i podważa zaufanie. W organizacji, postrzeganie niesprawiedliwości powoduje brak zaufania i współpraca nie może się rozwijać. Wzajemność to wartość uniewarsalna. Nieuczciwe wymiany wygenerują w mózgu silne bodźce o zagrożeniu i wywołują „obrzydzenie”. Ludzie, którzy postrzegają innych jako niesprawiedliwych, nie czują empatii dla ich bólu, a w niektórych przypadkach odczuwają nawet zadowolenie, że nieuczciwi „inni” zostali „ukarani”. 

Jeżeli chcesz się z nami skontaktować, w tym także w sprawie warsztatów i szkoleń, prosimy napisz do nas.

Autorka wpisu: Małgorzata Wąsowska

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: