coaching4smart

Zadawanie pytań z użyciem słowa „dlaczego…” Konsekwencje i pułapki użycia pytania zaczynające się od: Dlaczego…?

In Codzienne wpisy o narzędziach w coachingu on 05/12/2012 at 05:00

W coachingu podstawową umiejętnością jest zadawanie pytań, o czym było już m.in. w poprzednim wpisie. Najlepiej, żeby były to pytania sięgające sedna. Jednym z pytań, które pojawia się w trakcie rozmowy jest pytanie zaczynające się od słowa „dlaczego…”. Zdaniem niektórych psychologów pytania typu: Dlaczego…? – spychają drugą osobę do defensywy i to pomimo, że intencje osoby zadającej takie pytania mogą być dobre i wynikać jedynie z chęci uzyskania informacji. Z tego typu pytaniami wiązać się może poczucie nieufności, a nawet podejrzenia, oczekiwania tłumaczenia się, usprawiedliwiania, poczucia winy, obwiniania, itp. Wtedy kończy się dialog, a zaczyna obrona…  Czy tak jest w istocie? W jakim stopniu należy wyeliminować z zestawu pytań w coachingu te zaczynające się od „dlaczego …” ? Z moich obserwacji z zadawaniem tego rodzaju pytań wynikają następujące konkluzje: 1. Wszystko zależy od tego, w jaki sposób były zadawane takie pytania w przeszłości. Zwykle mówi się, że jest to ciemna strona pytania z użyciem słowa „dlaczego”. Jeżeli w przeszłości pytania te kojarzą się Klientowi z nieprzyjemnymi sytuacjami i pytaniami typu np.: Dlaczego się tak gapisz? (reakcja rodzeństwa na Klienta), Dlaczego to robisz? (pytała żona Klienta, z którą się rozwiódł), czy Dlaczego mnie już nie lubisz? (pytała porzucona przez chłopaka Klientka) to rzeczywiście lepiej zrezygnować z zadawania tego typu pytań. Wiele zależy także od intencji, sytuacji i tembru głosu, w jaki były wypowiadane takie pytania. Zwykle są to nieprzyjemne sytuacje, które raczej blokują Klienta, niż mu pomagają. Gdy np. w dzieciństwie Klient był rzadko o cokolwiek pytany przez np. rodziców, bądź jego odpowiedzi były mało istotne, albo też nie jest przyzwyczajony do zadawania pytań i udzielania na nie odpowiedzi – w takiej sytuacji zadawanie jakichkolwiek pytań może rodzić u takich osób zdziwienie, być dla osoby coachowanej wyzwaniem, albo nawet być uważane za chęć naruszenia jej prywatności. Może się też tak zdarzyć (jak w przykładzie, do którego został podany link), że odpowiedź na pytanie nie jest prosta i stąd pojawia się konsternacja. Jeżeli jednak Klient nie ma tego rodzaju doświadczeń i na pytania z użyciem słowa „dlaczego” otrzymywał od np. rodziców wyczerpujących odpowiedzi – warto rozważyć użycie tego rodzaju pytań w coachingu. Warto jednak pamiętać, że zadając pytanie: „Dlaczego..?” dowiedzieć się można o przeszłości, o tym co minęło. 2. Można także nauczyć Klienta wypracowania nowego kontekstu pytań z użyciem słowa „dlaczego„. Zdaniem większości psychologów styl prowadzenia rozmowy jest cechą wyuczoną, a zatem możliwa jest jego zmiana. Zwykle mówi się, że  jest to jasna strona pytania z użyciem słowa „dlaczego”. Pytania takie powinny być zadane w sposób przyjazny, łagodny, w poczuciu u Klienta m.in. empatii i pełnej akceptacji oraz dotyczyć przyszłości. Z użyciem słowa „Dlaczego …?” (dla Klientów, którzy nie mają złych doświadczeń z pytaniami tego typu) oraz „Co spowodowało ten problem?” (dla pozostałych) można także wykonać ćwiczenie, które pozwoli głębiej wniknąć z istotę problemu. Pytanie z użyciem słowa „dlaczego” dotyczące przyszłości może dostarczyć także informacji o motywacjach, przekonaniach i wartościach jakimi kieruje się Klient, ale z całą pewnością powinno być umiejętnie zadane. Można też zadać pytanie: „Po co..?” i dowiedzieć się dokąd Klient zmierza, czyli zapytać o przyszłość, Wydaje się, że generalnie należy zadawać pytania umiejętnie i z wyczuciem, prosić o pozwolenie na ich zadanie oraz kontynuowanie zadawania pytań. Tam gdzie to możliwe można zastąpić pytania z „dlaczego” np. innymi „złotymi” pytaniami:

  • W jaki sposób…?
  • Co się zdarzyło…?
  • Jak to się stało, że…?, itp.

„Oto kilka przykładów pytań „dlaczego” zmienionych na „co”:

  • Dlaczego odrzuciłeś tę pracę?
  • Lepiej: co skłoniło cię do odrzucenia tej pracy?
  • Dlaczego myślisz, że tak ci odpowie?
  • Lepiej: co sprawia, że spodziewasz się takiej odpowiedzi?
  • Dlaczego nie możesz z nim o tym porozmawiać?
  • Lepiej: co pomogłoby ci przeprowadzić z nim rozmowę na ten temat?” *

Można również zastosować podejście fenomenologiczne, które nakazuje odnieść się do obserwowalnych danych/faktów, czyli tego co widzę, słyszę, czuję, etc. oraz poprosić o wyjaśnienie (bez oceny zarówno niewerbalnej czy werbalnej):

  • Zauważyłam/zauważyłem, że……. i w związku z tym chciałabym/chciałabym się dowiedzieć……
  • Słyszę, że …… i chciałabym/chciałbym zrozumieć co było przyczyną….

Jeżeli chcesz się z nami skontaktować, w tym także w sprawie warsztatów i szkoleń, prosimy napisz do nas. Autorka wpisu: Małgorzata Wąsowska

P.S. Od czasu tego wpisu, moja widza ewaluowała 😉 Zapraszam do przeczytania wpisu na ten temat.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: