coaching4smart

Określenie własnej tożsamości cz.1

In Codzienne wpisy o narzędziach w coachingu on 29/11/2012 at 05:00

Ja – czyli kto?

Określanie własnej tożsamości, to poszukiwanie odpowiedzi na pytania: „kim jestem?” i „co jest dla mnie ważne?”. Ta wiedza jest podstawą dokonywania wyborów, oceniania siebie, świata i ludzi.

Kim jestem? – to jedno z najważniejszych pytań, na jakie musimy odpowiedzieć sobie w życiu.
Pytanie o tożsamość. Kiedy je sobie zadajemy? W jaki sposób i gdzie poszukujemy odpowiedzi? Co to znaczy odpowiedzieć sobie na to pytanie? I czy wystarcza nam jedna, nawet złożona, odpowiedź? Czy wydarzenia albo wyzwania losu mogą zmienić naszą tożsamość? Jakie są skutki wielokrotnego powracania do tego pytania na różnych etapach życia, a jakie – niezadawania go sobie?
Zanim pierwszy raz świadomie spytamy siebie „kim jestem?”, dużo już o sobie wiemy. Najczęściej rodzice są tymi osobami, które pierwsze mówią nam, kim jesteśmy. Dokładniej – mówią nam, jakimi nas widzą albo chcą widzieć. W kontakcie z nimi nabieramy przeświadczenia, że jesteśmy odrębnymi istotami, że czymś różnimy się od innych, że nasza historia, historia naszej rodziny jest ważną częścią naszego „ja”. Określenie własnej tożsamości dokonuje się w kontakcie z ludźmi i poprzez ludzi. Rodzice zwracają naszą uwagę na posiadane przez nas cechy indywidualne. Co więcej, przypisują im jakąś wartość. A zatem wiemy o sobie nie tylko: kim jesteśmy, ale również, co jest w tym dobrego, a co nie. Mamy elementarną samowiedzę i dysponujemy kryteriami jej wartościowania. Gotowa samowiedza wpojona dziecku przez rodziców lub opiekunów nie zawsze wytrzymuje próbę życia. Zdziwiona matka mówi: „Przecież ty wolisz książki, nie lubisz gier komputerowych”. A dziecko woła: „Jak to nie lubię?”. Odkrywając zasadniczą rozbieżność między tym, co czuje i myśli, a tym, co usiłują wmówić mu inni, dookreśla własną tożsamość. Poddaje krytycznemu osądowi wiedzę o sobie, jaką przekazują mu inni. Z uśmiechem słucha pochwał nauczycieli, jakim jest grzecznym dzieckiem, dobrze wiedząc, kto popisał ścianę w szatni. Wie, że nie jest tym lub tylko tym, za kogo uważają je inni ludzie w danej chwili. Proces dystansowania się wobec opinii otoczenia na własny temat może przebiegać dalej, aż do zakwestionowania wszystkich przekonań z zewnątrz. Mówimy wówczas o tożsamości negatywnej. Niekiedy przybiera ona postać odrzucenia systemów wartości akceptowanych w otoczeniu, totalnego zaprzeczenia temu, co inni uważają za ważne i cenne.

Próby określenia własnej tożsamości
Rozwój zdolności myślenia kategoriami abstrakcyjnymi daje niezbędną podstawę świadomej autorefleksji. Wchodząc w okres dorastania, sami dookreślamy własną tożsamość, między innymi poprzez porównywanie się z osobami z otoczenia, z postaciami znanymi z literatury lub z mediów, poprzez konfrontację z różnymi postawami i stylami życia, wreszcie metodą prób i błędów.
Według Erika Ericksona esencją kryzysu tożsamości jest poszukiwanie odpowiedzi na dwa pytania: „kim jestem?” i „co jest dla mnie ważne?”, czyli – jakie wartości wybieram w życiu. Osiągnięta tożsamość wyraża się sformułowaniem jasnych, co nie oznacza niezmiennych, odpowiedzi na te pytania. Wiedząc, kim jestem i dysponując świadomie przyjętymi kryteriami wartościowania, potrafię dokonywać wyborów, refleksyjnie kierować swą aktywnością. Ważnym wymiarem tożsamości jest tożsamość płciowa. Nabywamy ją poprzez identyfikację z rodzicami tej samej płci i dzięki akceptacji z ich strony cech płci przeciwnej. Formowaniu się tożsamości psychoseksualnej sprzyja też modelowanie, czyli nabywanie wzorców zachowań typowych dla kobiet i mężczyzn oraz powtarzanie zachowań typowych dla własnej płci.
W okresie poszukiwania odpowiedzi na pytania tożsamościowe, czyli w tzw. moratorium, młody człowiek angażuje się w różne próby określenia własnej tożsamości. Nie jest to wysiłek li tylko intelektualny. Podejmujemy próby przymierzania się do różnych postaw, relacji międzyludzkich czy życiowych preferencji. Rodzice dorastających dzieci wiedzą, ile kosztują te próby dorosłego życia podejmowane przez ich pociechy.

Autor: Piotr K. Oleś – psycholog, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, autor m.in. książki „Psychologia przełomu połowy życia”.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: